Saoedi-Arabië wordt vaak gezien als een jong land, gebouwd op olie. Dat klopt maar half. Op het Arabisch Schiereiland woonden al duizenden jaren mensen, er liepen handelsroutes waarover wierook naar Rome en Egypte ging, en hier ontstond in de 7e eeuw de islam. Wie die geschiedenis een beetje kent, kijkt anders naar de graven van Hegra, de lemen muren van Diriyah en de gastvrijheid in een woestijnkamp.
Prehistorie en de wierookroute
De oudste sporen van mensen zijn tienduizenden jaren oud. Rotstekeningen bij Jubbah en Shuwaymis in de regio Ha'il, ongeveer 10.000 jaar oud, laten zien dat het schiereiland ooit groener was, met steenbokken, runderen en jagers. Zie Ha'il en de rotskunst van Jubbah.
In het eerste millennium voor Christus werd het westen van Arabië een doorgangsgebied voor de wierook- en mirrehandel vanuit het huidige Jemen en Oman naar het Middellandse Zeegebied. Langs die route ontstonden oasesteden. In AlUla lagen de koninkrijken Dadan en Lihyan, en later bouwden de Nabateeërs, bekend van Petra, hier hun zuidelijke stad Hegra. In het oosten bloeide de oase van Al-Ahsa, die handelde met Mesopotamië en de beschaving van Dilmun in het huidige Bahrein. Lees meer in de Nabateeërs in Saoedi-Arabië.
De opkomst van de islam
Rond 570 werd in Mekka de profeet Mohammed geboren. Volgens de islamitische traditie ontving hij vanaf 610 de openbaringen die de Koran vormen. In 622 vertrok hij met zijn volgelingen naar Medina, de hijra, het beginpunt van de islamitische jaartelling. Binnen enkele decennia na zijn dood in 632 had de islam zich verspreid van Noord-Afrika tot Perzië. Mekka en Medina bleven daarna de heilige steden waar elk jaar pelgrims naartoe kwamen, wat havens als Jeddah groot maakte. Over wat dat vandaag voor reizigers betekent, lees je in Mekka, hajj en umrah.
De politieke centra van het islamitische rijk verschoven al snel naar Damascus, Bagdad en later Caïro en Istanbul. Grote delen van het schiereiland bleven eeuwenlang een gebied van stammen, oases en karavaanroutes, terwijl de Hejaz met Mekka en Medina vanaf de 16e eeuw onder Ottomaans gezag viel.
Drie Saoedische staten
| Periode | Gebeurtenis |
|---|---|
| 1727 | Eerste Saoedische staat, met Diriyah als hoofdstad |
| 1744 | Verbond tussen Muhammad bin Saud en Muhammad ibn Abd al-Wahhab |
| 1818 | Diriyah verwoest door Ottomaans-Egyptische troepen |
| 1824-1891 | Tweede Saoedische staat, hoofdstad Riyad |
| 1902 | Abdulaziz Ibn Saud herovert Riyad |
| 1932 | Uitroeping Koninkrijk Saoedi-Arabië |
In 1727 vestigde Muhammad bin Saud in Diriyah, bij het huidige Riyad, wat nu als de eerste Saoedische staat geldt. Het verbond met de religieuze hervormer Muhammad ibn Abd al-Wahhab gaf het rijk een sterk religieus karakter. De lemen hoofdstad At-Turaif werd in 1818 verwoest, maar is nu gerestaureerd en UNESCO-werelderfgoed; zie Diriyah en At-Turaif. Na een tweede staat in de 19e eeuw heroverde Abdulaziz Ibn Saud in 1902 Riyad en bracht hij in de decennia daarna het grootste deel van het schiereiland onder zijn gezag. In 1932 riep hij het Koninkrijk Saoedi-Arabië uit.
Olie en modernisering
In 1938 werd bij Dammam, in de Oostprovincie, de eerste commercieel winbare olie gevonden, bij de put die later bekend werd als Dammam nr. 7. Daarmee veranderde alles: in enkele decennia groeiden kleine handelssteden uit tot metropolen, kwamen er snelwegen, universiteiten en ziekenhuizen, en trokken miljoenen arbeidsmigranten naar het land. Het oliebedrijf Aramco werd een van de grootste ondernemingen ter wereld. Over de oliegeschiedenis en het cultuurcentrum Ithra lees je bij de oostkust: Dammam, Al Khobar en Ithra.
Tegelijk bleef de samenleving conservatief. Na 1979 werden de religieuze regels strenger, en tot ver in de jaren 2010 was het land voor toeristen nauwelijks toegankelijk.
Het Saoedi-Arabië van nu
Sinds 2016 verandert het land snel onder het hervormingsplan Vision 2030. Vrouwen mogen sinds 2018 autorijden, er zijn bioscopen, concerten en festivals, en sinds 2019 bestaat er een toeristisch e-visum. Tegelijk blijft het een absolute monarchie met beperkte politieke vrijheden. Een overzicht van de grote projecten vind je in Vision 2030: de megaprojecten.
Tip: Bezoek in Riyad het Nationaal Museum voor een goed overzicht van deze hele geschiedenis, van prehistorie tot het koninkrijk. Het is een ideale eerste stop voor je reis; meer musea vind je in musea in Saoedi-Arabië.
Cultuur die je als reiziger ziet
Gastvrijheid. Een gast krijgt koffie met kardemom en dadels aangeboden, vaak in een majlis, de ontvangstruimte van een huis of tent. Weigeren is ongebruikelijk; schud je kopje zachtjes heen en weer als je genoeg hebt. Zie Arabische koffie en dadels.
Kleding. Mannen dragen vaak een witte thobe met een rood-wit of wit hoofddoek (shemagh of ghutra), vrouwen een abaya, vaak zwart maar steeds vaker in kleur. Voor bezoekers gelden soepelere maar duidelijke regels.
Erfgoed. Valkerij, kamelenraces, de zwaarddans ardah en de met de hand beschilderde huismuren uit Asir (al-qatt al-asiri) staan op de UNESCO-lijst van immaterieel erfgoed. Je ziet ze bij festivals en op Stichtingsdag op 22 februari.
Dagritme. Vijf gebedstijden structureren de dag. Winkels sluiten soms kort tijdens het gebed, en het sociale leven speelt zich grotendeels 's avonds af.
Let op: Kritiek op de koninklijke familie of op religie, ook online, wordt in Saoedi-Arabië zeer serieus genomen. Houd politieke en religieuze discussies op straat en op sociale media tijdens je reis voor je.
Veelgestelde vragen
Hoe oud is Saoedi-Arabië als land?
Het huidige koninkrijk bestaat sinds 1932, toen Abdulaziz Ibn Saud zijn gebieden samenvoegde tot het Koninkrijk Saoedi-Arabië. De eerste Saoedische staat ontstond al in 1727 in Diriyah, en dat jaar wordt op Stichtingsdag (22 februari) herdacht.
Wat is het verschil tussen Stichtingsdag en Nationale Dag?
Stichtingsdag op 22 februari herdenkt het begin van de eerste Saoedische staat in 1727. De Nationale Dag op 23 september viert de eenwording van het koninkrijk in 1932.
Welke culturele tradities zie je als reiziger?
Vooral de gastvrijheid met Arabische koffie en dadels, de majlis als ontvangstruimte, traditionele kleding als de witte thobe en de zwarte abaya, en dansen als de ardah bij feesten. Ook valkerij en kamelenraces zijn nog levend erfgoed.
Prijzen, openingstijden en regels veranderen regelmatig. Controleer ze altijd vlak voor vertrek, net als het actuele reisadvies. Deze pagina bevat affiliatelinks.
