Bij de Nabateeërs denken de meeste mensen meteen aan Petra in Jordanië. Toch ligt een van hun mooiste nalatenschappen in Saoedi-Arabië: Hegra, bij AlUla, waar meer dan honderd graftombes uit de zandsteenrotsen zijn gehouwen. Wie de Nabateeërs wil begrijpen, moet beide plekken kennen. In dit artikel lees je wie ze waren, waarom ze zo rijk werden en waar je hun sporen in Saoedi-Arabië kunt zien.
Wie waren de Nabateeërs?
De Nabateeërs waren oorspronkelijk nomaden uit Noord-Arabië. Vanaf de 4e eeuw voor Christus duiken ze op in Griekse bronnen als handelaren die de woestijnroutes kenden als geen ander. Ze wisten waar water te vinden was en legden verborgen cisternes aan, wat hen een groot voordeel gaf boven rivalen en indringers.
Hun koninkrijk bereikte zijn hoogtepunt rond de eerste eeuw voor en na Christus. Hoofdstad was Petra, maar hun invloed reikte tot ver in wat nu Saoedi-Arabië is. In 106 na Christus werd het rijk door de Romeinen ingelijfd als de provincie Arabia Petraea. Daarna verdween de Nabatese cultuur langzaam, maar hun steden en inscripties bleven.
Rijk geworden van wierook
De rijkdom van de Nabateeërs kwam van de wierookroute: karavaanpaden die wierook en mirre uit Zuid-Arabië (het huidige Jemen en Oman) naar de Middellandse Zee brachten. Wierook was in de Romeinse wereld goud waard, voor tempels, begrafenissen en geneeskunde. De Nabateeërs hieven tol, boden bescherming en verzorgden de rustplaatsen onderweg.
Hegra, in het oude Arabisch Hijra genoemd, lag strategisch op die route. Karavanen konden er water innemen en handelen voordat ze verder trokken naar Petra en Gaza. Daardoor groeide Hegra uit tot de belangrijkste stad in het zuiden van het rijk.
Tip: Lees je even in voordat je gaat. Met wat achtergrond over de wierookroute ga je de inscripties en de ligging van Hegra veel beter waarderen. Een goed startpunt is onze pagina over cultuur en geschiedenis.
Hegra: de Nabateeërs in Saoedi-Arabië
Hegra, ook bekend als Mada'in Salih, werd in 2008 de eerste UNESCO-werelderfgoedsite van Saoedi-Arabië. Er zijn ruim 110 monumentale graftombes bewaard, verspreid over losstaande rotsformaties in een open woestijnvlakte. Veel tombes hebben een gevel met trapvormige versieringen, adelaars, rozetten en soms een inscriptie boven de deur met de naam van de eigenaar en een datum.
Bekende hoogtepunten:
- Qasr al-Farid: de 'eenzame burcht', een tombe die in zijn eentje uit een enorm rotsblok is gehouwen. De gevel is nooit helemaal afgemaakt, waardoor je ziet hoe de steenhouwers van boven naar beneden werkten.
- Jabal al-Banat: een groep tombes waarvan veel inscripties vrouwen noemen, wat iets zegt over hun positie in de Nabatese samenleving.
- Jabal Ithlib: een rotsmassief met een smalle kloof (de Siq) en een in de rots uitgehouwen ruimte die waarschijnlijk voor feestmalen werd gebruikt.
In tegenstelling tot Petra is van de woonstad zelf weinig zichtbaar; die was grotendeels van leemsteen. Wat je ziet, zijn vooral de graven, wat Hegra een stille, bijna plechtige sfeer geeft.
Hegra of Petra: wat zie je waar?
| Hegra (Saoedi-Arabië) | Petra (Jordanië) | |
|---|---|---|
| Rol | zuidelijke handelsstad | hoofdstad |
| Bekendste monument | Qasr al-Farid | Al-Khazneh (Schatkamer) |
| Drukte | rustig, alleen met tour | druk, zeker 's ochtends |
| Bezoek | geboekte rondleiding | vrij rondlopen met ticket |
| Tijd nodig | halve dag | 1-3 dagen |
Beide plekken vullen elkaar goed aan. Wie in de regio reist, kan ze combineren; lees onze vergelijking Saoedi-Arabië of Jordanië en onze pagina over Petra en Wadi Rum.
Meer Nabatese en oude sporen rond AlUla
Hegra staat niet op zichzelf. In de vallei van AlUla zie je hoe verschillende beschavingen elkaar opvolgden:
- Dadan: de hoofdstad van de Dadanitische en Lihyanitische koninkrijken, ouder dan Hegra. Bekend zijn de leeuwengraven, uitgehouwen hoog in de rotswand.
- Jabal Ikmah: een kloof vol inscripties in verschillende oude Arabische schriften, ook wel een 'openluchtbibliotheek' genoemd.
- AlUla Old Town: de middeleeuwse oude stad van leemsteen, die veel later ontstond maar laat zien hoe de oase eeuwenlang bewoond bleef.
Samen geven deze sites een goed beeld van de lange geschiedenis van de oase. Ook op andere plekken in het noordwesten, zoals rond Tabuk en Wadi Disah, zijn Nabatese sporen gevonden, al zijn die minder toegankelijk.
Praktisch: Hegra bezoeken
- Reistijd: de beste periode is oktober tot en met maart, als de dagen aangenaam zijn. In de zomer wordt het boven de 40 graden. Kijk ook bij beste reistijd.
- Tours: je bezoekt Hegra alleen met een geboekte tour. Er zijn bustours met gids, rondritten in klassieke landrovers en tours rond zonsondergang of met sterrenkijken.
- Vervoer: AlUla heeft een eigen vliegveld met binnenlandse vluchten vanuit Riyad en Jeddah. Ter plaatse heb je eigen vervoer of een taxi nodig om bij het bezoekerscentrum te komen.
- Kleding: draag stevige schoenen, een hoofddeksel en kleding die schouders en knieën bedekt.
Let op: Sinds 8 oktober 2026 geldt in het Nederlandse reisadvies kleurcode oranje voor het grootste deel van Saoedi-Arabië. Check vóór vertrek het actuele reisadvies en de voorwaarden van je reisverzekering.
Waarom de Nabateeërs nog steeds fascineren
De Nabateeërs lieten geen grote geschiedenisboeken achter. Wat we weten, komt uit inscripties, Griekse en Romeinse bronnen en archeologisch onderzoek dat in Saoedi-Arabië pas de laatste jaren echt op gang is gekomen. Juist daardoor blijft er veel te ontdekken. Elk seizoen publiceren archeologen nieuwe vondsten uit de regio rond AlUla.
Wie in Hegra tussen de tombes staat, beseft hoe slim dit handelsvolk was: zonder rivier of vruchtbare vlakte bouwden ze een welvarende samenleving, puur op kennis van de woestijn en de handel die erdoorheen trok. Wil je meer van dit soort plekken zien, bekijk dan ons overzicht van UNESCO-werelderfgoed in Saoedi-Arabië.
Veelgestelde vragen
Wie waren de Nabateeërs?
De Nabateeërs waren een Arabisch volk dat rond het begin van onze jaartelling een koninkrijk beheerste in het huidige Jordanië en noordwest Saoedi-Arabië. Ze werden rijk van de karavaanhandel in wierook, mirre en specerijen. Hun hoofdstad was Petra; Hegra was hun belangrijkste zuidelijke stad.
Wat is het verschil tussen Hegra en Petra?
Beide zijn Nabatese steden met in de rots uitgehouwen graftombes. Petra in Jordanië was de hoofdstad en is groter en drukker; Hegra bij AlUla ligt verspreid over open woestijn en is veel rustiger. In Hegra zie je de tombes vaak vrij en zonder massa's toeristen.
Kun je Hegra op eigen houtje bezoeken?
Nee, Hegra bezoek je met een geboekte tour via de officiële kanalen van AlUla. Er zijn bustours met gids, rondleidingen in een vintage landrover en speciale ervaringen bij zonsondergang of 's avonds.
Prijzen, openingstijden en regels veranderen regelmatig. Controleer ze altijd vlak voor vertrek, net als het actuele reisadvies. Deze pagina bevat affiliatelinks.
