Mekka is de heiligste stad van de islam en het hart van Saoedi-Arabië als religieus land. Ook als je er als toerist niet komt, heeft de stad invloed op je reis: op de routes die je rijdt, op de data waarop hotels vol en duur zijn en op de sfeer in Jeddah en Medina. In dit artikel leggen we feitelijk en met respect uit wat de hajj en de umrah zijn en wat ze voor reizigers betekenen.
Waarom Mekka zo belangrijk is
In Mekka werd volgens de islamitische traditie de profeet Mohammed geboren, en hier staat de Kaäba, het kubusvormige heiligdom in het midden van de Masjid al-Haram, de Grote Moskee. Moslims over de hele wereld bidden vijf keer per dag in de richting van de Kaäba. De stad wordt in Saoedi-Arabië vaak Makkah genoemd, de officiële spelling. Samen met Medina, waar de Moskee van de Profeet staat, vormt Mekka de twee heilige steden waarvan de Saoedische koning de titel 'Behoeder van de Twee Heilige Moskeeën' draagt.
Wie mag Mekka in?
Mekka is uitsluitend toegankelijk voor moslims. Dat geldt niet alleen voor de moskee, maar voor de stad en het omliggende heilige gebied (de haram). Op de snelwegen naar Mekka staan controleposten, en ruim van tevoren hangen borden met 'Muslims only' en een afslag voor niet-moslims. Dit is geen formaliteit: wie zich niet aan de regel houdt, riskeert een boete en uitzetting, en het wordt als zeer respectloos ervaren.
Voor reizigers is dit vooral praktisch relevant als je met de auto tussen Jeddah en Taif rijdt. De snelste route loopt langs Mekka; niet-moslims volgen de aangegeven omleiding. Ook de Haramain-hogesnelheidstrein stopt in Mekka. Als niet-moslim kun je de trein wel gebruiken tussen Jeddah, King Abdullah Economic City en Medina, maar niet naar het station van Mekka. Meer over de trein en andere opties lees je bij vervoer in Saoedi-Arabië.
In Medina ligt het anders: niet-moslims mogen de stad bezoeken, maar niet de Moskee van de Profeet en de binnenplaats eromheen.
Wat is de hajj?
De hajj is de grote bedevaart naar Mekka en een van de vijf zuilen van de islam. Elke moslim die daartoe lichamelijk en financieel in staat is, wordt geacht hem minstens één keer in zijn leven te verrichten. De hajj vindt plaats op vaste dagen in de islamitische maand Dhul Hijja, van de 8e tot de 13e. Pelgrims trekken dan van Mekka naar de tentenstad Mina, staan op de 9e in gebed op de vlakte van Arafat, overnachten in Muzdalifa en verrichten in de dagen erna de symbolische steniging bij de Jamarat. Op de 10e begint wereldwijd het Offerfeest, Eid al-Adha.
Omdat de islamitische kalender een maankalender is, schuift de hajj elk jaar ongeveer elf dagen naar voren ten opzichte van onze kalender.
| Jaar | Dag van Arafat (verwacht) | Eid al-Adha (verwacht) |
|---|---|---|
| 2027 | zaterdag 15 mei | zondag 16 mei |
| 2028 | ca. 4 mei | ca. 5 mei |
| 2029 | ca. 23-24 april | ca. 24-25 april |
De hajj-dagen van 2027 lopen naar verwachting van vrijdag 14 tot en met woensdag 19 mei. De definitieve data maakt het Saoedische Hooggerechtshof bekend na de maanwaarneming; een verschuiving van één dag is normaal.
Hoe ga je op hajj vanuit Nederland of België?
Het aantal hajj-plaatsen is per land beperkt via een quotum. Pelgrims uit Europa, Noord-Amerika en Australië boeken sinds een aantal jaar via het officiële platform Nusuk Hajj, waar erkende aanbieders pakketten aanbieden. Een hajj op eigen houtje, met een toeristen- of bezoekersvisum, is niet toegestaan: Saoedi-Arabië handhaaft het principe 'geen hajj zonder vergunning' streng, met hoge boetes en uitzetting. Praat bij twijfel met een moskee of een erkende organisatie in je eigen land.
Let op: De hajj valt in 2027 midden in mei, met overdag in Mekka temperaturen rond of boven de 40 graden. De Saoedische autoriteiten waarschuwen elk jaar uitdrukkelijk voor hitte. Dat geldt ook voor wie in die periode elders in het westen van het land reist.
Umrah: de 'kleine bedevaart'
De umrah is een bedevaart naar Mekka die je, anders dan de hajj, op elk moment van het jaar kunt verrichten, behalve tijdens het hajjseizoen. Ze bestaat onder meer uit het rondgaan om de Kaäba (tawaf) en het zeven keer lopen tussen de heuvels Safa en Marwa. Veel moslims combineren de umrah met een bezoek aan Medina.
Sinds een aantal jaar mag een moslim met vrijwel elk geldig visum de umrah doen, ook met het toeristische e-visum. Je hebt dan wel een umrah-vergunning nodig via de Nusuk-app, en in de praktijk ook een geregelde overnachting. Daarnaast is er een apart umrah-visum. Rondom de hajj geldt een stop: vanaf het begin van de maand Dhul Qa'da (in 2027 rond begin april) worden geen umrah-vergunningen meer uitgegeven en hebben alleen hajj-pelgrims en inwoners met vergunning toegang tot Mekka, tot na afloop van de hajj. Raadpleeg voor actuele regels altijd de officiële bronnen en onze pagina over het visum.
Wat betekent de hajj voor gewone reizigers?
Ook als je geen pelgrim bent, merk je de hajj. Een paar dingen om rekening mee te houden:
- Jeddah en Medina zitten vol. King Abdulaziz International Airport in Jeddah en de luchthaven van Medina verwerken in de weken voor en na de hajj enorme aantallen pelgrims. Wachtrijen zijn lang en hotelprijzen in Jeddah en Medina lopen hard op.
- Binnenlandse vluchten zijn duur. Vooral routes van en naar Jeddah en Medina. Boek vroeg of plan je reis via Riyad.
- Het Offerfeest is een vakantie. Rond Eid al-Adha zijn scholen en veel overheidsdiensten dicht en gaan Saoedi's zelf op reis, naar Taif, Abha of het buitenland. Ook toeristische plekken als AlUla worden dan drukker.
- Kortere openingstijden. Sommige winkels, kantoren en musea hebben tijdens de feestdagen afwijkende tijden.
CTA%%vluchten%%%% Plan je in mei 2027? Dan is het slimmer om de eerste helft van mei te mijden voor het westen van het land, of je reis te concentreren op Riyad en de Oostprovincie. Lees ook ramadan en feestdagen voor de andere data die invloed hebben op je reis.
Respectvol omgaan met religie
Saoedi-Arabië verwelkomt toeristen van alle geloven, maar religie blijft de basis van het dagelijks leven. Gebedstijden bepalen het ritme van de dag, moskeeën zijn geen bezienswaardigheden zoals elders, en vragen over geloof worden vaak gewaardeerd als ze oprecht en beleefd zijn. Wil je meer weten over de achtergrond, lees dan ons stuk over cultuur en geschiedenis.
Tip: Fotografeer pelgrims in Jeddah of Medina niet zonder toestemming. Voor veel mensen is dit de belangrijkste reis van hun leven, en een camera in hun gezicht voelt dan al snel ongepast.
Veelgestelde vragen
Mogen niet-moslims Mekka bezoeken?
Nee. De stad Mekka en het heilige gebied eromheen zijn uitsluitend toegankelijk voor moslims. Op de wegen naar de stad staan controleposten en borden die niet-moslims naar een omleidingsroute verwijzen.
Wanneer is de hajj in 2027?
Volgens de Umm al-Qura-kalender valt de hajj naar verwachting van 14 tot en met 19 mei 2027, met de Dag van Arafat op 15 mei en het Offerfeest (Eid al-Adha) op 16 mei. De definitieve data hangen af van de maanwaarneming en kunnen een dag verschuiven.
Kan ik umrah doen met een toeristenvisum?
Moslims mogen buiten het hajjseizoen met vrijwel elk geldig visum, ook het toeristische e-visum, de umrah verrichten. Je hebt daarvoor wel een umrah-vergunning nodig via de officiële Nusuk-app.
Is het verstandig om tijdens de hajj als toerist naar Saoedi-Arabië te reizen?
Het kan, maar reken in Jeddah, Medina en Taif op volle hotels, hogere prijzen en drukke vluchten. Bovendien valt het Offerfeest in die periode, waardoor veel Saoedi's zelf ook op reis zijn.
Prijzen, openingstijden en regels veranderen regelmatig. Controleer ze altijd vlak voor vertrek, net als het actuele reisadvies. Deze pagina bevat affiliatelinks.
