De Hejaz-spoorweg is een van de meest tot de verbeelding sprekende stukken geschiedenis in het noordwesten van Saoedi-Arabië. Langs de weg tussen Tabuk en Medina duiken ze ineens op: stenen stationsgebouwen, smalle bruggen en hier en daar een verroeste wagon in het zand. Wie weet waar te kijken, kan een complete reis langs deze Ottomaanse pelgrimslijn maken.
Een spoorlijn voor pelgrims
Aan het begin van de twintigste eeuw liet de Ottomaanse sultan Abdülhamid II een spoorlijn aanleggen van Damascus naar de heilige steden in de Hejaz, de westelijke regio van het Arabisch schiereiland. Het doel was tweeledig: pelgrims sneller en veiliger naar Medina en Mekka brengen, en de Ottomaanse greep op de regio versterken.
De bouw begon in 1900 en werd grotendeels betaald met donaties uit de hele islamitische wereld. In 1908 bereikte de lijn Medina. Een reis die per kameelkaravaan wekenlang duurde, kon nu in enkele dagen. Mekka is nooit bereikt: de Eerste Wereldoorlog gooide roet in het eten.
De lijn was een smalspoor van ongeveer 1.300 kilometer. Om de paar tientallen kilometers lag een station met waterbron, onderkomen en vaak een klein fort tegen overvallen.
Lawrence of Arabia en het einde van de lijn
Tijdens de Eerste Wereldoorlog werd de spoorweg een militair doelwit. In de Arabische Opstand (1916-1918) bliezen Arabische strijders, met steun van Britse officieren als T.E. Lawrence, regelmatig bruggen en treinen op. De verhalen daarover maakten de lijn wereldberoemd, onder meer via de film Lawrence of Arabia.
Na de oorlog werd het zuidelijke deel nooit meer hersteld. In Saoedi-Arabië raakte het spoor in onbruik, terwijl in Syrië en Jordanië delen in gebruik bleven. Plannen om de hele lijn te herbouwen, zijn er meermaals geweest, maar nooit uitgevoerd.
Tip: Kijk de film of lees Seven Pillars of Wisdom voordat je gaat. Je ziet de bruggen en forten langs de weg daarna met heel andere ogen.
Waar je de Hejaz-spoorweg nu ziet
Het Saoedische deel loopt van de Jordaanse grens via Tabuk en AlUla naar Medina. Deze plekken zijn het bezoeken waard:
| Plek | Wat je ziet | Toegankelijkheid |
|---|---|---|
| Tabuk | gerestaureerd station met klein museum | in de stad, check openingstijden |
| Hegra | stationscomplex, nu hotel; locomotief in oude loods | via hotel of tour |
| AlUla | stationsgebouwen met infoborden | vrij te bekijken van buitenaf |
| Langs de weg | bruggen, forten, wagons | onderweg, met eigen auto |
| Medina | eindstation met museum | museum in restauratie (2025-2026) |
Tabuk
Het station van Tabuk is een van de grootste van de lijn en werd gerestaureerd met een klein museum over het spoor en de pelgrimsroute. Het ligt vlak bij het oude fort van de stad, dus je combineert ze makkelijk.
Hegra en AlUla
Bij Hegra staat het grootste stationscomplex van het Saoedische traject. De gebouwen zijn omgebouwd tot een luxehotel; in de voormalige locomotievenloods staat een gerestaureerde stoomlocomotief. Ook als je er niet slaapt, rijden veel Hegra-tours langs het station. Bij AlUla zelf staan stationsgebouwen met tweetalige informatieborden, en ook bij enkele stations ten noorden en zuiden ervan.
Medina
Het eindstation in Medina heeft een imposante gevel en huisvestte sinds 2006 een museum met locomotieven, wagons en voorwerpen over de geschiedenis van de stad. In 2025 en 2026 was het museum gesloten voor restauratie. Niet-moslims mogen Medina bezoeken, maar respecteer de regels rond het heilige centrum.
Een roadtrip langs het spoor
De Hejaz-spoorweg leent zich goed voor een roadtrip. De route Tabuk - AlUla is ongeveer 4 uur rijden en loopt grotendeels parallel aan de oude spoordijk. Onderweg zie je verlaten stations, kleine forten en bruggen in steen. Neem de tijd voor tussenstops, maar blijf op duidelijke paden: niet elk terrein is geschikt voor een gewone huurauto.
CTA%%auto%%saudi-arabia%% Praktische tips voor onderweg:
- Rijd overdag; buiten de steden is er weinig verlichting en lopen soms kamelen op de weg.
- Neem ruim water mee en tank waar het kan, de afstanden tussen dorpen zijn groot.
- Fotograferen van historische resten is geen probleem, maar vermijd militaire terreinen en politieposten.
Meer over huren, verkeersregels en tanken lees je bij auto huren.
Het spoor in Jordanië
Wie verder reist naar Jordanië, kan de lijn daar nog in actie zien. In Amman staat een spoorwegmuseum, en bij Wadi Rum worden af en toe toeristische ritten en nagespeelde treinovervallen georganiseerd met historische wagons. Combineer je de reis met Petra, lees dan onze pagina over Jordanië: Petra en Wadi Rum.
Van stoomtrein naar hogesnelheidslijn
Ruim een eeuw na de Hejaz-spoorweg heeft Saoedi-Arabië opnieuw een spoorlijn voor pelgrims: de Haramain-hogesnelheidslijn tussen Mekka, Jeddah en Medina, die sinds 2018 rijdt. Niet-moslims kunnen deze trein gebruiken tussen Jeddah en Medina, maar niet naar Mekka. Daarmee is de oude droom van een snelle verbinding naar de heilige steden alsnog uitgekomen, alleen langs een andere route.
Let op: Sinds 8 oktober 2026 geldt in het Nederlandse reisadvies kleurcode oranje voor het grootste deel van Saoedi-Arabië. Check vóór je vertrek het actuele reisadvies en de voorwaarden van je reisverzekering.
Veelgestelde vragen
Rijdt de Hejaz-spoorweg nog?
In Saoedi-Arabië niet. Het traject is sinds de Eerste Wereldoorlog buiten gebruik. In Jordanië rijden af en toe nog toeristische treinen op delen van de oude lijn, onder meer bij Wadi Rum.
Waar kun je de Hejaz-spoorweg in Saoedi-Arabië zien?
De bekendste plekken zijn de stations van Medina, Tabuk, AlUla en Hegra. Het station van Hegra is omgebouwd tot hotel, met een gerestaureerde locomotief in de oude loods. Langs de wegen in het noordwesten zie je verder bruggen, forten en restanten van het spoordijk.
Kunnen niet-moslims het Hejaz-spoorwegmuseum in Medina bezoeken?
Niet-moslims mogen Medina bezoeken, met uitzondering van de directe omgeving van de Profetenmoskee. Het museum in het oude station was in 2025-2026 gesloten voor restauratie; controleer vooraf of het weer open is.
Prijzen, openingstijden en regels veranderen regelmatig. Controleer ze altijd vlak voor vertrek, net als het actuele reisadvies. Deze pagina bevat affiliatelinks.
